Dziś jest
PL EN DE UK LT

TRASA „A” - „WOKÓŁ JEZIORA ŚNIARDWY” – szlak niebieski - Orzysz.pl

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Orzysz.pl » Turystyka » Trasy rowerowe » Trasa A (szlak niebieski)
reklama

TRASA „A” - „WOKÓŁ JEZIORA ŚNIARDWY” – szlak niebieski

Pisz - Niedźwiedzi Róg- Wejsuny- Popielno - Mikołajki –Dziubiele – Suchy Róg - Tuchlin – Zdęgówko – Wężewo - Okartowo – Zdory – Szczechy Wielkie – Pisz (100,4 km, w tym na terenie gminy Orzysz 26,0km)

Jest to najdłuższa z proponowanych tras, o ponadlokalnym charakterze, biegnąca wokół największego jeziora w Polsce, zwanego czasami „mazurskim morzem”. Szlak bardzo malowniczy, prowadzący niemalże w całości przez Mazurski Park Krajobrazowy, przy czym część przez lasy Puszczy Piskiej. Odcinek z Pisza do Mikołajek prowadzi przez lasy mieszane i liściaste, mija się wiele terenów bagiennych, nabrzeży jezior. Z tego powodu trasę polecamy w upalne dnie, kiedy swoisty mikroklimat tego regionu sprzyja takim wędrówkom. Końcowa część trasy prowadzi wzdłuż stromego odcinka brzegu, miejscami z aktywnym klifem, bardzo rzadko spotykanym nad jeziorami. Ponadto występują liczne punkty widokowe, dogodne miejsca do wypoczynku i kąpieliska. Na trasie znajduje się wiele innych atrakcji turystycznych: Mazurska Izba Regionalna w Wejsunach, Stacja Badawcza Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt PAN w Popielnie, rezerwat pokazowy konika polskiego w lasach popielańskich, Muzeum Reformacji w Mikołajkach, kościoły ewangelickie w Wejsunach i Mikołajkach. Na przebycie trasy najlepiej przeznaczyć 2 dni. Możliwość noclegu m.in. na licznych polach namiotowych, w schroniskach PTSM (Mikołajki, Okartowo, Wejsuny), hotelu „Gołębiewski” w Mikołajkach i na kwaterach prywatnych. W niniejszym przewodniku przedstawiamy opis całej trasy wokół jeziora Śniardwy, mającej znaczenie ponadlokalne, ze szczególnym uwzględnieniem odcinka przebiegającego przez gminę Orzysz.
Nietypowy opis trasy wynika stąd, że szczegółowo przedstawiliśmy obiekty występujące na terenie gmin Orzysz, natomiast poza nią z uwagi na brak oznakowania tejże trasy skupiliśmy się na jej dokładnym przebiegu w terenie.
Uwaga! Ze względu na przeprawę promową przez Bełdany w Wierzbie wycieczka na całej trasie możliwa jest do odbycia od maja do października.

0 km. Wycieczkę rozpoczynamy spod komendy Państwowej Straży Pożarnej przy ulicy Olsztyńskiej (naprzeciw dworca kolejowego). Udajemy się szosą w kierunku Rucianego Nidy.
3,1 km. Na zachodnim skraju wsi Snopki mijamy po lewej stronie szosy cmentarz wojenny z okresu pierwszej wojny światowej (1914-1915). Udajemy się dalej w kierunku Rucianego Nidy.
4,1 km. Dojeżdżamy do Jagodzina - niewielkiej osady składającej się z zabudowań robotników leśnych. Tuż za leśniczówką skręcamy w prawo w lokalną drogę o nawierzchni asfaltowej i wjeżdżamy w granice Mazurskiego Parku Krajobrazowego. Po przebyciu odcinka około 100 m skręcamy w leśną drogę, którą podążamy w kierunku północnym.
5,4 km. Skrzyżowanie leśnych duktów. Skręcamy w prawo. 400 m dalej po lewej stronie rośnie stara lipa. Po przebyciu około 500 m mijamy kępę starodrzewu, składającą się z dwóch dębów i lipy.
6,8 km. Jesteśmy na terenie dawnego przysiółka Radzewo, który został opuszczony w latach 80. ubiegłego wieku, natomiast budynki ostatecznie rozebrano około 1995 r. Przysiółek jest wyjątkowym miejscem, położonym na niewielkim wzniesieniu wśród rozległych Bagien Snopkowskich. Mają one 800 ha i gromadzą 16 mln m3 torfu. W latach 30. zmeliorowano całą okolicę przystosowując ją dla potrzeb rolniczych i leśnych. Od wschodu ukazują się nam bory sosnowe, zaś w pozostałych kierunkach obserwować możemy nieduże powierzchnie zabagnionych lasów olszowych, rozrzuconych wśród wilgotnych łąk.
9,1 km. Skrzyżowanie leśnych dróg. Przecinamy szeroką, poprzeczną drogę i jedziemy dalej prosto. Po prawej stronie mijamy ukrytą w lesie leśniczówkę Orle, położoną na terenie dawnej osady Kierzek. Tu swój dom miał pisarz Bogdan Czeszko. Brzeg jeziora w na tym odcinku jest dość stromy i wzdłuż jego podstawy biegnie ścieżka, przy której rosną wyjątkowo okazałe dęby. Są one żywą pozostałością po dawnej puszczy. Zamierzchłych czasach tworzyły ją głównie lasy mieszane. Panowały wszak drzewa iglaste, niemniej jeszcze w XVII w. udział drzew liściastych był zdecydowanie większy. Z zapisów archiwalnych Zakonu Krzyżackiego z 1663 r. wynika, że w Kniei Jańsborskiej lasów z obfitym udziałem dębu było 17 tys. ha. Rabunkowo gospodarka zasobami leśnymi, której początki datuje się na XVIII w. doprowadziła jednak zmiany pierwotnego charakteru puszczy. Największego spustoszenia dokonali działający na tych terenach bartnicy wybierający na swoje barcie najlepsze okazy dębu i smolarze ceniący głównie drzewa liściaste. Północny część Puszczy Piskiej, w której jesteśmy należy do najmniej przekształconych. Ciekawostką jest, że już na mapach Henneberga z 1576 r. wzdłuż brzegu jeziora widoczne są niewielkie tereny bezleśne, w miejscach, gdzie pojawiali się pierwsi osadnicy trudniący się połowem ryb, karczowaniem lasu. Po przebyciu 1,7 km docieramy nad brzeg Sekst, do bindugi Młyńskiej, na której latem czynne jest pole namiotowe. Z plaży na polu biwakowym roztacza się widok na jezioro Seksty będącego zatoką Śniardw. Widok ten przesłania w oddali wyspa Kaczor, zwana też Małym Ostrowiem i dochodząca do niej ostroga półwyspu Zagon. Obserwowane połączenie utworzone jest z roślin szuwarowych na wypłyconym dnie. Jeszcze niedawno, co widać na mapach sprzed stu lat, połączenia tego nie było. Z prawej strony bindugi, wzdłuż brzegu jeziora biegnie ścieżka. Warto przejść się kilkadziesiąt metrów by przekonać się jak wygląda struktura roślinności wypłyconego brzegu zbiornika wodnego. Od strony lądu pojawia się pas olsu złożony z olszy czarnej. Drzewostan rozluźnia się i przechodzi w szuwary z dominacją trzciny zajmującej szeroki pas.
10,8 km. Z Młyńskiej Bindugi podążamy dalej drogą w kierunku zachodnim za czerwonymi znakami szlaku pieszego. Tuż za Młyńską Bindugą teren porośnięty borem mieszanym z dominacją sosny lekko opada i mijamy z lewej strony młody drzewostan wilgotnego boru bagiennego na dawnym torfowisku wysokim. Po przebyciu około 600 m mijamy bindugę Port, z kolejnym polem namiotowym. Dalej trasa rowerowa biegnie w odległości kilkuset metrów od jeziora Kaczerajno, będącym zatoką Sekst, nad którym znajdowały się ongiś dwie kolejne bindugi (Osowa i Gogolnik).Dotychczasowy odcinek trasa wpada na utwardzoną drogę tuż przed mostkiem na niewielkim cieku wodnym, który płynie malowniczą doliną.
14,4 km. Mijamy drewniany most na Blankowej Strudze, wypływającej z niewielkiego jeziora śródleśnego Wierzcholisko. Skręcamy w prawo i dalej podążamy za czerwonymi znakami. Po obu stronach trasy miejscami widzimy skupienia lasów liściastych, gdzie ciekawostką jest występujący tu poza swoim naturalnym zasięgiem buk. Po przebyciu 1,6 km czerwony szlak odbija w kierunku leśniczówki Lipnik, leżącej na skraju Wilczego Bagna. My podążamy dalej żużlówką na północ, ku Śniardwom.
17,1 km. Rozwidlenie dróg przed wsią Niedźwiedzi Róg. Droga w prawo prowadzi na półwysep Zagon, na którym do 1945 r. istniała osada o tej samej nazwie. Biegnie ona wzdłuż dawnej linii brzegowej, dzięki czemu można zaobserwować tempo zarastania jeziora. W połowie odległości między nieistniejącą osadą a Niedźwiedzim Rogiem na bindudze Lipnik w sezonie turystycznym funkcjonuje duże pole namiotowe. Na terenie dawnej osady zachował się w dobrym stanie okazały drzewostan, głównie lipowo-dębowy. Czytelne są ślady dawnych zagród, zdziczałe drzewa owocowe, czy urokliwy cmentarzyk ewangelicki (odległość do Zagonu w jedną stronę 2,5 km). Na wschodnim skraju Niedźwiedziego Rogu znajduje się kolejna nieczynna binduga, z której rozpościera się pierwszy widok na bezmiar wód jeziora Śniardwy. Przy pochmurnej pogodzie, nie widać przeciwległego brzegu, skąd jezioro czasem budzi skojarzenia z morzem. Trasa rowerowa na wspomnianym rozwidleniu dróg skręca w lewo. Jedziemy przez Niedźwiedzi Róg, wzdłuż brzegu Śniardw, z którego roztaczają się piękne widoki na rozległy akwen jeziora oraz wyspy Czarci Ostrów, Pajęczą i Szeroki Ostrów. Wieś nie zachowała pierwotnego charakteru i obecnie dominuje zabudowa letniskowa. Warto zwrócić uwagę na pomnikową lipę o średnicy 380 cm, rosnącą tuż przy brzegu na jednej z posesji.
18,0 km. Opuszczamy Niedźwiedzi Róg. Droga zaczyna się oddalać od brzegu Śniardw. Trasie wiedzie przez obszar o większych różnicach wysokości względnych i jednocześnie prowadzi przez zróżnicowane układy roślinności. Droga na tym odcinku jest piaszczysta. Po obu stronach mijamy młode lasy sosnowe. W tych kompleksach leśnych, trochę dalej od drogi po prawej stronie, znajdują się dobrze wykształcone bory bagienne. Po przebyciu niespełna 2 km docieramy do skrzyżowania z drogą Wejsuny - Głodowo. Skręcamy w lewo.
21,7 km. Wjeżdżamy do Końcewa. Po lewej stronie mijamy budynek dawnej szkoły. Z prawej strony mijamy Bagno Końcewskie, w nie tak odległej przeszłości jezioro. Na drugim krańcu Końcewa znajduje się przysiółek Zydlągi. Po przebyciu kolejnych kilkuset metrów wyjeżdżamy z lasu. Z prawej strony rozpościera się panorama na jezioro Warnołty (Zatoka Śniardw), które objęte jest strefą ciszy i stanowi rezerwat przyrody. Wkrótce osiągamy Wejsuny.
25,1 km. Skrzyżowanie koło kaplicy rzymskokatolickiej w Wejsunach. Warto zwiedzić kościół ewangelicki, który minęliśmy wcześniej z prawej strony, a którego masywna budowla z czerwonej cegły dominuje na wsią (informacja o kluczu podana jest na drzwiach świątyni). Warto również zobaczyć Mazurską Izbę Regionalną (około 300 m w stronę Pisza, w pobliżu szkoły). Na dalszą trasę wyruszamy ze skrzyżowania w centrum wsi. Udajemy się asfaltową drogą w kierunku Popielna. Przekraczamy most na strudze łączącej jeziora Warnołty i Wejsunek. Za nim rozciąga się rozległy Półwysep Popielski. Po przejechaniu 0,5 km wjeżdżamy do kolejnej wsi - Onufryjewa. Po prawej stronie drogi mijamy część ocalałych zabudowań po dawnym majątku, który niegdyś nazywał się Luisethal.
28,6 km. Za Onufryjewem przy wjeździe do lasu przekraczamy bramę. Jesteśmy na terenie lasu doświadczalnego należącego do Stacji Badawczej Rolnictwa Ekologicznego i Hodowli Zachowawczej Zwierząt w Popielnie. Nie wolno zbaczać z drogi Onufryjewo - Popielno, bowiem lasy są zamknięte dla ruchu turystycznego. W ostatnich latach urządzono trasę dydaktyczną biegnącą przez wiele ciekawych zakątków tego odosobnionego kompleksu leśnego z trzech stron jeziorami. Lasy należące do stacji badawczej są okazałym borem sosnowym z licznym starodrzewem, porastającym ciąg wzniesień czołowo-morenowych. Stanowią one ostoję wielu gatunków zwierząt. Żyje tu również leśne stado koników polskich, tzw. tarpanów. W lasach na Półwyspie Popielskim występuje stanowisko zimoziołu północnego, będącego rzadkim w kraju reliktem polodowcowym (tundrowym). Na wysokości Warnowa w zagłębieniu po lewej stronie mijamy śródleśne, zabagnione jeziorko Smolak Mały. Otaczające je torfowisko porastają rzadko spotykane gatunki roślin bagiennych. Niebawem w obniżeniu, które ciągnie się aż do Onufryjewa mijamy po lewej stronie kolejne śródleśne jezioro, Smolak Wielki.
33,6 km. Po zjeździe ze wzniesienia na skraju lasu przekraczamy ponownie bramę, za którą na rozwidleniu skręcamy w prawo. Po pokonaniu około 1,5 km znajdujemy się w Popielnie.
35,1 km. Aby zwiedzić obiekty Stacji Badawczej należy zgłosić się do biura. Z Popielna do wspomnianego rozwidlenia powracamy tą samą drogą. Następnie skręcamy w prawo by znaleźć się w Wierzbie.
37,3 km. Szosa doprowadza nas do przeprawy promowej. Po drodze mijamy z prawej strony wioskę żeglarską, zaś z lewej Ośrodek Pracy Twórczej PAN. Promem przeprawiamy się na drugą stronę Bełdan. W pobliżu przeprawy promowej znajdują się 2 pola namiotowe (,,Śniardwy” i ,,Koło promu”). Stąd podążamy na północny zachód za znakami szlaku czerwonego. Trasa biegnie dalej wzdłuż rynny Jeziora Mikołajskiego.
39,1 km. Na rozwidleniu koło leśniczówki Śniardwy skręcamy w prawo, podążając dalej za znakami czerwonymi.
40,1 km. Mijamy położoną na polanie nad brzegiem jeziora niewielką osadę leśną Kulinowo, a za nią dwa pola namiotowe.
41,2 km. Za nimi przekraczamy mostek na niewielkiej leśnej strudze uchodzącej do Jeziora Mikołajskiego. Jedziemy dalej za znakami czerwonymi drogą biegnącą wzdłuż strugi. Dojeżdżamy do ulicy Leśnej w Mikołajkach, przy której zlokalizowane jest kilka ośrodków wczasowych.
43,1 km. Następnie na rozwidleniu skręcamy w prawo w ulicę Warszawską
43,6 km. Dojeżdżamy do drogi wylotowej na Mrągowo. Opuszczamy szlak czerwony i na rozwidleniu tym skręcamy również w prawo i ulicą Mrągowską przejeżdżamy przez most drogowy. Tym sposobem przedostajemy się na drugą stronę przesmyku łączącego jeziora Mikołajskie i Tałty. Tuż za mostem obok kościoła ewangelickiego skręcamy w prawo, udając się Aleją Żeglarską na Plac Wolności lub w okolice wioski żeglarskiej. Tu możemy zaplanować zwiedzanie unikalnego Muzeum Reformacji, kościoła ewangelickiego lub stacji IMiGW.
44,9 km. Z centrum Mikołajek podążamy do ulicy Łabędziej, którą wyjeżdżamy z miasta w kierunku Łuknajna. Za skrzyżowaniem mijamy po lewej stronie budynki Szkoły Podstawowej, w której w sezonie letnim czynne jest schronisko PTSM.
46,3 km. Za miastem jedziemy żużlówką, niegdyś będącą szerokim gościńcem prowadzącym do majątku w Łuknajnie. Po lewej stronie zaczyna się rezerwat biosfery „Jezioro Łuknajno” należący do przyrodniczego dziedzictwa światowego, stanowiący jedną z największych ostoi łabędzia niemego w Europie. Jest to jedno z kilkuset tej rangi miejsc w świecie. Z lewej strony pojawia się również ścieżka, którą można dojść do pierwszej platformy widokowej. Została wzniesiona około 800 m od gościńca. Dookoła jeziora, będącego zarośniętym wytopiskiem bryły lodowej, występuje wąska 100 m opaska olsu. Przez pnie drzew prześwituje tafla jeziora. Do olsów przylegają szuwary trzcinowe, tatarakowe, oczeretowe i wysokie turzycowiska. Niewielkie powierzchnie zajmują rośliny wodne, w skład których wchodzi kilka gatunków rdestnic. Osobliwością są tu podwodne „łąki ramienicowe” tworzone przez glony ramienice, przypominające swą budowa skrzypy. Jezioro jest płytkie, średnia głębokość około 1,5 m. Na środku jeziora występuje kępa trzcin i oczeretów, którą można zobaczyć z platformy widokowej. Tereny przywodne jeziora są miejscem występowania tysięcy ptaków, zwłaszcza łabędzi.
50,7 km. Tuż za mostkiem na kanale łączącym jezioro Łuknajno ze Śniardwami ścieżka z lewej strony prowadzi do drugiej platformy widokowej nad jeziorem Łuknajno (około 100 m). Podążamy dalej gościńcem na wschód mijając podupadające zabudowania osady Łuknajno. Nasza trasa biegnie wzdłuż mocno zabagnionego brzegu Śniardw, następnie oddala się od jeziora i wkracza w las sosnowy. Po kilkuset metrach po prawej stronie mijamy kolejny rezerwat ornitologiczny ,,Czapliniec”.

A1 - Rezerwat Czapliniec – 61,4 km
Rezerwat ornitologiczny ,,Czapliniec” obejmuje część boru sosnowego i zubożonego grądu z dorodnymi 160-letnimi sosnami z domieszką świerka i dębu (oddziały leśne: 41, 42, 48, 49). Na terenie rezerwatu gnieżdżą się czaple i kormorany, a w jego pobliżu żyje orzeł bielik, największy ptak drapieżny w kraju. Obserwowano tu także orła przedniego. W dnie lasu obficie odnawia się grab, dąb i lipa, co świadczy o zasobnym siedlisku i sądzić należy, że w przyszłości na sporej części rezerwatu wykształci się tu żyzny las liściasty – grąd. W runie znajduje się wiele gatunków typowych dla lasów mieszanych jak: kokoryczka wielokwiatowa, turzyca palczasta, konwalia majowa, przetacznik leśny, pajęcznica gałęzista i in. Na terenie rezerwatu obowiązują ograniczone zasady poruszania się, w związku z czym najlepiej oglądać go z drogi. Szczególnie interesująco prezentują się przydrożne wąwozy, na których obserwować można roślinność związaną z ciepłolubnymi dąbrowami i okrajkami, jak np.: ciemiężyk białokwiatowy, czyścica storzyszek, kokoryczka wonna, koniczyna dwukłosowa, czy smółka pospolita. Przy odrobinie szczęścia można zaobserwować z przelatującego krogulca lub jego większego kuzyna jastrzębia.


A2 - Wysoczyzna „Dąbrowa” – 53,9 km (53˚49’08”N, 21˚43’18”E)
Bardzo interesujące z punktu widzenia przyrodniczego jest wzniesienie, porośnięte lasem sosnowym z mniejszym udziałem dębów. Siedlisko wyraźnie nawiązujące do ciepłolubnych dąbrów. Od południowej strony znajduje się duże nagromadzenie roślin ciepłolubnych, wśród których na uwagę zasługują: szparag lekarski, czyścica drobnokwiatowa, rumian żółty, bukwica pospolita, czy driakiew żółta. Rosną tu też gatunki bardzo rzadko spotykane, na terenie mazur, jak: zawilec wielkokwiatowy, gęsiówka szorstkowłosista i szałwia łąkowa. Za ciekawostkę uznać należy też duże nagromadzenie ligustru pospolitego, który rozprzestrzenia się tu spontanicznie. Szczególnie malowniczo zakątek ten prezentuje się w czerwcu, w czasie kwitnienia większość z wyżej wymienionych roślin. Do południowych zboczy wysoczyzny dojechać najłatwiej kierując się na północ od drogi Mikołajki - Orzysz (odległość około 1 km).

LIGUSTR W WIERZENIACH MAZURÓW. W wierzeniach Mazurów ligustr odgrywał istotna rolę. „Pomiędzy godzinami jedenastą a dwunastą w noc świętojańską idzie się z chustką do krzaka ligustrowego, który jednak musi mieć przynajmniej siedem lat, i stara się dosięgnąć jego kwiatów. Powodzenie, gwarantuje spełnienie się wszystkich życzeń tego, kto się do tej wróżby ucieka.” (Wybrano z „Wierzeń Mazurskich”, M. Toeppen, 1894)

A3 - Wzniesienie pod koło wsi Dziubiele – 55,3 km (53˚47’52”N, 21˚42’54”E)
Ze wzgórza rozpościera się wspaniała panorama na jezioro Śniardwy i okoliczne wzniesienia morenowe. W oddali widać wieś przysiółek Dziubiele. Południowe zbocza pagórka porastają suche łąki, w których składzie obecne są: tymotka Boehmera, chaber driakiewnik i przytulia właściwa. Ze wzniesienia można prowadzić również obserwacje ornitologiczne, m.in. przelatujących kormoranów, śmieszek krążących nad jeziorem oraz podziwiać chybotliwy lot błotniaków stawowych.

A4 - Wieś Dziubiele – 55,3 + 3 km
Dziubiele (niem. Dziubiellen, Zollerndorf). Wieś położona na północnym brzegu Jeziora Śniardwy, w odległości 15 km od Orzysza. Wieś została założona przez karczmarza Wicusia na 50 włókach na prawie chełmińskim, który jednocześnie sprawował obowiązki sołtysa. Szkołę założono w 1737 r., w której w 1935 r. 2 nauczycieli uczyło 74 uczniów. W 1864 r. Dziubiele liczyły 470 mieszkańców w 1867 – 513, natomiast w 1939 r. - 364. Obecnie mieszka tu około 130 osób. We wsi znajduje się przystanek PKS, natomiast nad Śniardwami Stanica Wędkarska warszawskiego SPEC-u. Około 1,5 km na północ od wsi występuje wzniesienie Dąbrowa o wysokości 157 m n.p.m. W okolicy Dziubieli stwierdzono ślady po osadzie staropruskiej.

• Przystanek PKS z połączeniami do Orzysza i Mikołajek
Stanica Wędkarska SPEC, tel. 423 74 96.
Sklep spożywczy.

A5 – Wzniesienie widokowe koło wsi Suchy Róg – 57,1 km
Na wysokim, miejscami urwistym, brzegu znajduje się imponujący punkt widokowy, z którego widać rozległy akwen Śniardw. Na przeciwległym brzegu widnieje ciemna smuga borów Puszczy Piskiej. Brzegi jeziora porasta szeroki pas szuwarów. Po prawej stronie można dojrzeć stanicę wędkarską warszawskiego SPEC, z długim pomostem wybiegającym poza pas szuwarów. Na wysokiej skarpie jeziornej w wielu miejscach występują ślady umocnień z okresu ostatniej wojny. W kątach pól porozrzucane są betonowe kręgi służące w czasie II wojny światowej za punkty oporu, swoiste małe bunkry. Wysoki brzeg, wznoszący się miejscami do kilkunastu metrów ponad taflę jeziora, nazywany bywa Pieczyskami. Natomiast skarpa jeziorna koło Suchego Rogu nosi nazwę Dziubielskich Gór. W okolicy Dziubiel rzeźba terenu jest mocno zróżnicowana, bowiem występuje tu fragment wysoczyzny morenowej. Przy drodze znajdują się dwa zapomniane cmentarze ewangelickie. Są one całkowicie zadrzewione, a jedynie obecność szczególnych gatunków roślin i grobów schowanych w trawiastym runie świadczy o obecności cmentarzy. Do tych szczególnych gatunków należy sporych rozmiarów daglezja zielona rosnąca przy drodze, nagromadzenie zarośli bzu lilaka oraz barwinka i hodowlanych odmian rozchodnika. Pobocza drogi porastają rośliny synantropijne jak bylica polna, maruna bezwonna, chaber driakiewnik, dzwonek jednostronny, kocanki piaskowe, przymiotno białe - dające ciekawe zestawienia kolorystyczne na przesuszonym siedlisku. W oddali wśród pół i łąk znajdują się niewielkie obniżenia terenu, pozostałości po niewielkich oczkach wodnych zarośnięte wierzbami szarymi i uszatymi.

A6 - Wieś Suchy Róg – 58,3 km
Suchy Róg zwane niegdyś Danielczykami (niem. Trockenhorn), to niewielka miejscowość położona nad jeziorem Tuchlin. Do 1945 r. Suchy Róg był przysiółkiem, który pod względem administracyjnym należał do wsi Dziubiele. Niewielki majątek i dwór ulokowano tam na przełomie XIX i XX wieku. Posiadłość należała do rodziny Perl. Dwór wzniesiony został na rzucie prostokąta, na podmurówce z łupanego kamienia. Budynek jest parterowy, kryty dachem dwuspadowym, od frontu na osi ganek kolumnowy. Nad zwieńczeniem ganku znajdują się pozostałości kartusza herbowego. Po wojnie majątek przejęło państwo i powstało PGR. Obecnie obiekt wydzierżawiono. Wieś sprawia wrażenie opuszczonej. Od napotkanej osoby dowiedzieliśmy się, że już tylko jeden gospodarz żyje tu tak z uprawy roli. Pozostałe domy zostały już kilka lat temu wykupione przez zamiejscowych i są sukcesywnie odnawiane na cele rekreacyjne.

A7 - Gytiowisko przy jeziorze Tuchlin – 59,5 km
Z drewnianego mostku na kanale łączącym jezioro Tuchlin i Śniardwy widać oba jeziora, ogromny łan trzciny pospolitej porastający zabagnione brzegi kanału. W oddali na drzewach nad jeziorem Tuchlin widać osadę kormoranów. Ptaki posiadają bardzo silnie palące odchody, dlatego drzewa na których wysiadują są uschnięte. W nurcie cieku, przy samym mostku, można dostrzec strzałkę wodną i grążele żółte. Niezwykła roślinność zasiedla, schowane w mało dostępnych miejscach wilgotne łąki i torfowiska na gytiach jeziornych. W ich składzie masowo występują przedstawiciele rodziny storczykowatych, jak kruszczyk błotny oraz storczyki krwisty i szerokolistny. Z innych obecnych tu gatunków warto wymienić podlegający ochronie całkowitej czarcikęsik Kluka oraz rzadko spotykane rośliny – dziewięciornik błotny, wąkrotę zwyczajną i kozłka całolistnego.

GYTIA – należy do sapropelu, czyli ciemnych mułów jeziornych, bogatych w substancję organiczną. Jest biogenicznym osadem jeziornym ewentualnie bagiennym, złożonym z detrutusu roślinnego (rozdrobnionych szczątków), znajdującego się w różnym stopniu rozkładu, substancji humusowych i iłu. Materii organicznej dostarcza głównie plankton, tj. drobne glony żyjące w powierzchniowych wodach jeziornych. Jeśli sapropel zawiera koloidalne produkty humusowe pochodzące z rozkładu materii organicznej wówczas nosi nazwę dy. Osad ten tworzy się w źle przewietrzanych jeziorach dystroficznych, ubogich w życie organiczne. Gytia i dy są nazwami pochodzenia szwedzkiego.

A8 - Wieś Tuchlin – 61,2 km
Tuchlin (niem. Tuchlinnen) powstał na prawie magdeburskim na obszarze 10 włók, nad jeziorem Tuchlin (niem. Tuchlinner-See), oddzielonym przesmykiem od jeziora Śniardwy. W 1477 r. nastąpiło odnowienie przywileju lokacyjnego dla Piotra Przerowskiego, co wskazuje na to, iż wieś założono jeszcze przed tą datą. Początkowo nosiła nazwę Toclin (1477) lub Camelosen (1494). Podczas epidemii dżumy w latach 1709-1710 wymarła cała ludność wsi. Szkoła powstała w 1745 r., do której w 1935 r. uczęszczało 64 uczniów i nauczał 1 nauczyciel. W 1867 r. wieś liczyła 143 mieszkańców, a w 1939 r. już 421 mieszkańców. U schyłku 1945 r. w Tuchlinie mieszkał zaledwie 70 Niemców i 5 Polaków. Obecnie wieś liczy około 200 mieszkańców. Tuchlin ma charakter ulicówki, układ dobrze zachowany tak jak wiele domów i zabudowań gospodarczych z początków XX wieku, krytych czerwoną dachówką. Ze wzniesienia rozpościera się interesujący widok na jezioro Tuchlin, zwane czasami Tuchlińskim (236,1 ha). Jest ono stosunkowo płytkie, maksymalna głębokość wynosi 4,9 m. Dawniej stanowiło zatokę Śniardw, a obecnie połączone jest wąskim kanałem. Brzegi jeziora są płaskie. Nad jeziorem Tuchlin można spotkać wiele cennych ptaków jak czapla siwa czy kormoran. Południowym brzegiem przechodzi granica MPK. We wsi znajdują się niewielkie plaże, a na wschodni brzeg jeziora przysłania pas lasów z olszą czarną. Przy drodze znajdują się stare wierzby, niegdyś ogławiane przez okolicznych mieszkańców. Na terenie szkoły podstawowej pomnikowy okaz lipy drobnolistnej (354 cm obwodu).

A9 - Wieś Zdęgówko – 62,9 km
Zdęgówko jest niewielką osadą, aczkolwiek zachowała w dużej mierze swój dawny charakter z XIX w. Dominują tu stare domy z czerwonej cegły z charakterystyczną czerwoną dachówka ceramiczną. W środku wsi na rozjeździe znajduje się kapliczka, po drugiej stronie drogi widać interesujący budynek opuszczonej szkoły z przełomu wieków XIX i XX. Przy wjeździe do Zdęgówka przy drodze leżą betonowe kręgi z prostokątnymi otworami z boku, pochodzące z czasów drugiej wojny światowej, służyły wówczas jako umocnienia punktów obserwacyjnych w okopach. W rejonie jeziora Tuchlin zachowało się wiele takich kręgów, nie wykopanych z ziemi. Ze Zdęgówka do wsi Dąbrowa odchodzi prosta aleja lipowa wzdłuż asfaltowej drogi, po czym dalej skręca w kierunku Tuchlina.
• Stacja kolejowa na linii Olsztyn – Mrągowo – Mikołajki - Ełk.
Przystanek PKS z połączeniami do Orzysza i Mikołajek.
Sklep spożywczy

A10 - Wzniesienie morenowe pod Zdęgówkiem – 65,0 km (53˚48’52”N, 21˚49’07”E)
Wśród malowniczych dróg gruntowych i mocno pofalowanego terenu na trasie Wężewo - Zdęgówko znajduje się wyraźne wzniesienie morenowe. Tutejszy krajobraz polodowcowy jest szczególnie urozmaicony dzięki licznym pagórkowatym wyniesieniom pokrytym polami uprawnymi, barwnymi od bylin ugorami, zaroślami śródpolnymi i zadrzewieniami. Liczne są też zagłębienia bezodpływowe z zaroślami olsów i cieki z rzędem wodne. Pełne barw i wymyślnych kształtów są rośliny rosnące na tutejszych przydrożach. Szczególnie imponująco prezentują się: dzwonek skupiony, chaber driakiewnik, szparag lekarski i lucerna siepowata. Na okolicznych krzewach obserwować można siedzące gąsiorki i śpiewające trznadle; czasem dostrzec można przemykającego między drzewami dudka. Późnym latem na przyległych łąkach gromadzą się stada czajek i żurawi.

Dudek to pięknie ubarwiony ptak z rodziny kraskowatych, którego łatwo rozpoznać po charakterystycznym falistym, motylkowatym locie, w czasie którego stawia czub. Jego środowisko życia w naszym kraju stanowią suche tereny, pokryte rozproszonymi drzewami i krzewami. Jak przystało na ptaka stepowego kapie się wyłącznie w piasku, a nie ale w wodzie. Samiec wydaje dość charakterystyczny głos - „hup up up”. Od tego dźwięku urobiono naukową, łacińską nazwę tego ptaka Upupa epops. Dudek zakłada najczęściej gniazdo w dziuplach starych, zmurszałych drzew.

Gąsiorek jest jedną z naszych dzierzb. Głowę samca zdobi czarny pas biegnący przez oczy - niczym maska Zorro. Żyje w otwartych przestrzeniach, w których obecne są skupiska krzewów – zwłaszcza ciernistych. Kolce i ciernie służą do nabijania schwytanych w nadmiarze ofiar, głównie chrząszczy i drobnych gryzoni, a nawet ptaków, funkcjonując jako swoista spiżarnia. Obecność takiego, nieco makabrycznie „przystrojonego” krzewu świadczy niezbicie o obecności gąsiorka.

A11 - Wieś Wężewo – 67,3 km
Wężewo (niem. Wensen). W 1484 r. Georg Ramung von Ramek, kontur ryński, Maciejowi Wężowskiemu (Wansofsky) 10 włók między dwoma bagnami, z obowiązkiem jednej służby zbrojnej. Z kolei w 1496 r. kontur Rudolf von Diepoltskirchen odnowił przywilej na młyn nad prawie chełmińskim. Początkowo majątek nosił nazwy: Wansoffen lub Spirdingborn). Do 1945 r. funkcjonował tu majątek Wensen, pod względem administracyjnym należącym do wsi Okartowo. Po wojnie majątek przekształcony został w PGR i powstał samodzielna osada. Obiektem wartym uwagi w Wężewie jest zabytkowe założenie dworskie z parkiem znajdującym się przy samej drodze. Zachował się czytelny układ zabudowań, przy czym dwór po 1945 roku został odbudowany jako zwykły budynek mieszkalny, a jedynie zabudowania gospodarcze zachowały swój charakter. Dość charakterystyczny jest układ kompozycyjny tego założenia. Od frontu budynku znajduje się wyjście na plac otoczony zabudowaniami gospodarczymi i jednocześnie podjazd. Z tyłu dworu znajdowało się natomiast wyjście do ogrodu, przy czym z tarasu budynku widać było zarówno zieleń i staw ogrodowy jak i otaczający krajobraz. W tym celu dwór usytuowany został na krawędzi doliny niewielkiej rzeki Wężówka. Interesujący jest układ zadrzewienia parkowego z udziałem pojedynczych „egzotów” sadzonych powszechnie na przełomie XIX i XX wieku min. stara sosna wejmutka rosnąca przy drodze.

A12 - Miejscowość Okartowo - ? km
Okartowo (niem. Eckersberg). Wieś nad Orzyszą, łączącą północno-wschodni kraniec jeziora Śniardwy z jeziorem Tyrkło, na wąskim przesmyku między wymienionymi jeziorami. Okartowo leży w odległości 5 km na zachód od Orzysza. Początki rozwoju wsi, sięgające czasów osadnictwa Prusów. Na wzgórzu koło kościoła, w miejscu zabudowań byłej plebani, znajdowała się pruska strażnica. Po 1340 r. w miejscu strażnicy Krzyżacy wznieśli zamek służący do obrony przesmyku między jeziorami na wschodniej rubieży rozwijającego się Państwa Krzyżackiego. Była to budowla typu drewniano-ziemnego, umocniona kamieniem polnym. Prawie równocześnie z podbudowaniem zamku powstała osada służebna (Egirsbergk), którą dokumenty wymieniają tylko raz - w 1360 r. W 1361 r. załoga zamku rozbiła najazd wojsk litewskich pod wodzą Kiejstusa – Patryk, którego trzymano w niewoli w Okartowie. Podczas drugiego odwetowego najazdu Litwinów w 1361 r. zamek został częściowo zniszczony, ale załoga obroniła się w wieży. W 1378 r. podczas kolejnego ataku wojsk litewskich zamek został doszczętnie zniszczony, a jego załoga wraz z dowódcą Janem Sunderbachem dostała się do niewoli. Z upadkiem zamku przestała istnieć osada służebna. W 1485 r. była osada rybaków pszczelarzy, zaś 1492 r. wieś otrzymała przywilej lokacyjny na prawie chełmińskim. W 1511 r. Okartowo stanowiło wieś czynszową na obszarze 8 włók. Wieś nazywała się wtedy Eckerspurg. W 1656 r. Okartowo zostało spalone przez Tatarów. Podczas wielkiej epidemii dżumy w latach 1710 - 1711 większość mieszkańców zmarła. W 1785 r. Okartowo liczyło 16 zagród. W 1881 r. powstało połączenie telefoniczne między Okartowem a Orzyszem. W 1905 r. pobudowano linię kolejową przez Okartowo do Pisza, Orzysza i Giżycka, a 1911 r. w kierunku Mikołajek i Mrągowa. Podczas działań wojennych w latach 1914 - 1915 (tzn. pierwsza i druga bitwa nad jeziorami mazurskimi) wieś została częściowo zniszczona. Nierozerwalnie z losami wsi związany jest kościół. Pierwsza świątynia pod wezwaniem św. Bartłomieja została wzniesiona w 1500 r. na gruncie byłego zamku Egirsbergk. Ostatnim Księdzem Katolickim był Bartłomiej Danowski, zmarły w 1530 r. Po sekularyzacji Prus pierwszymi duchownymi ewangelickimi byli: Jakub Danowski (brat poprzedniego) i Jan Danowski. W 1799 r. na starych fundamentach został pobudowany nowy kościół z kamienia polnego. Świątynia miała ta wewnątrz płaski strop wykonany z desek. Z poprzedniego kościoła pozostał barokowy ołtarz połączony z kazelnicą z XVII wieku. Po pierwszej wojnie światowej świątynia okartowska uległa poważnemu zniszczeniu i obecny wygląd architektoniczny pochodzi z 1923 r., o czym świadczy data nad głównym wejściem do kościoła. Jest to świątynia murowana z cegły na rzucie prostokąta bez wydzielonego prezbiterium. Dolna część wieży jest usytuowana w obrębie murów, górna nadbudowana i oszalowana deskami zwieńczona małą wieżyczką, nad którą znajduje się ozdobny krzyż z motywem gwiazdy betlejemskiej. Na murze kościoła zachował się jasny tynk w kolorze kremowym. Dach jest dwuspadowy, kryty dachówką holenderską, a wieża i jej zwieńczenia kryte gontem. Portal zachodni i okna zwieńczone półkoliście. Wnętrze świątyni kryte jest barokowym stropem, a z trzech stron obiega szeroka empora wsparta na 12 kamiennych słupach. Całe wnętrze posiada bogatą i ciekawą polichromię roślinno-geometryczną i symboliczną, wkomponowaną w prostokątnych płytkach malarskich. Nad ołtarzem niegdyś ambonowym znajduje się symbol Chrystusa otoczony 12 znakami zodiaku. Z wyposażenia kościoła uwagę zwracają dwa piękne drewniane żyrandole, drewniana chrzelnica i ambona, dawniej umieszczona w ołtarzu, obecnie stojąca obok. W wieży są umieszczone 2 dzwony: większy i mniejszy z datami 1914 - 1918. Na kamieniu w murze otaczającym cmentarz kościelny jest wykuty napis w języku niemieckim: ,,Z okazji odbudowy po zniszczeniach wojennych mur ten wznosili wspólnymi siłami mieszkańcy Okartowa w 1920 r.” Obecnie kościół pw. Niepokalanego Serca NMP należy do parafii rzymskokatolickiej. Po wielu latach starań kościół został nabyty od ewangelików w 1981 r. Parafię erygował biskup warmiński Jan Obłąk, najpierw jako tymczasową, a następnie jaką stałą dekretem z dnia 5 listopada 1984 r. Prawie do końca lat siedemdziesiątych istniała tu parafia ewangelicko-augsburska.

• Stacja kolejowa na linii Olsztyn-Mrągowo-Mikołajki-Ełk.
Przystanek PKS z połączeniami: Ełk, Mikołajki, Pisz, Orzysz.
Baza noclegowa: Pole biwakowe „Nad Śniardwami”, tel. 423 75 15, pole biwakowe nad jeziorem Śniardwy na 30 namiotów, posiada kąpielisko i pomost dla jachtów. Obozowisko „Pod sosnami”, tel.423 77 46, obiekt sezonowy nad jeziorem Śniardwy na 90 namiotów, teren ogrodzony i zalesiony. Stanica Wodna WOPR, tel. 425 30 77, obiekt sezonowy, obozowisko w starym sosnowym lesie nad jeziorem Tyrkło, w bezpośrednim sąsiedztwie Śniardw, zakwaterowanie w namiotach, całodzienne wyżywienie, szkolenie na stopień żeglarza jachtowego oraz młodszego i starszego sternika motorowodnego. Schronisko Młodzieżowe przy Szkole Podstawowej w Okartowie, tel. 425 30 48, www.sp.okartowo.prv.pl., obiekt czynny w okresie letnich wakacji, 35 miejsc noclegowych w pokojach 7-osobowych i 15 miejsc w pokojach 3-osobowych w domku campingowym, pole namiotowe na 8 namiotów, łazienki i WC w budynku szkolnym, pomost, możliwość wypożyczenia kajaków.

Sklep spożywczy.
Możliwość zakupu świeżych ryb w miejscowym gospodarstwie rybackim.

A13 - Biwakowisko „Pod Sosnami” koło Okartowa - ? km (53˚47’47”N, 21˚52’26”E)
Przy drugim końcu starej alei klonowej zaczyna się kilkudziesięcioletni las sosnowy, przy którym znajduje się biwakowisko „Pod sosnami”. Interesujące jest nabrzeże, gdzie piaszczystą plażę oddziela od lądu błotnisty szuwar z pływającym „dywanem” z roślin wodno-błotnych. Plaża jest efektem falowania, w wyniku czego utworzyła się piaszczysta mierzeja, odgradzająca część brzegu od pływów jeziora. Powstałe w ten sposób zabagnienie opanowały specyficzne gatunki roślin, jak: szalej jadowity, siedmiopaleczik błotny, bobrek trójlistkowy, narecznica błotna, tworzące pływający na powierzchni splot korzeni – tzw. pło. Całą konstrukcja stabilizowana jest przez źdźbła trzcin, zakorzenionych w dnie zbiornika. Pło akumuluje osadzające się martwe szczątki organiczne, przez co przyspiesza odgórne lądowacenie, odizolowanej części jeziora. Na starsze, bardziej stabilne pło wkraczają nawet krzewy – zwłaszcza różne gatunki wierzb szerokolistnych. Przekrój przez ten osobliwy twór natury najlepiej obserwować z obecnego tam pomostu.

A14 – Punkt widokowy koło Nowych Gut – 72,0 km (53˚47’11”N, 21˚52’09”E)
Wzdłuż drogi położonej na północ od wsi Nowe Guty znajduje się stara aleja klonowa.
Pnie drzew obficie okrywają porosty, z których najokazalej prezentują się gatunki z rodzaju odnożyca (Rhamalina), a zwłaszcza długie plechy odnożycy jesionowej (R. fraxinea). Porosty te są bardzo wrażliwe na zanieczyszczenie atmosfery, a zwłaszcza na niewielkie nawet stężenia dwutlenku siarki, który powoduje ich obumieranie. Duże nagromadzenie tego typu organizmów, świadczy niezbicie o wysokiej czystości tutejszego powietrza. Z alei widoczne jest wyniesienie widokowe oddalone o 300 m od szosy, do którego prowadzi gruntowa droga. Ze szczytu wzniesienia roztacza się malowniczy widok na jezioro Śniardwy oraz charakterystyczny krajobraz morenowy o zróżnicowanej rzeźbie terenu.

A15 - Wieś Nowe Guty – 74,8 km
Wieś Nowe Guty przez wielu uznawana jest za jedną z najładniej położonych osad na Mazurach. Usytuowana jest na wysokim brzegu jeziora i ciągnie się na przestrzeni 2 km. Wieś ma charakter rolniczy, jednak dzięki korzystnemu położeniu, przybyło w ostatnich latach sporo domów letniskowych, przez co coraz większego znaczenia nabiera funkcja turystyczno-rekreacyjna . Zachowało się jeszcze wiele starych domostw zbudowanych z kamienia polnego, nierzadko położonych tuż nad brzegiem jeziora.
Nowe Guty (niem. Gutten E., 1936 Seegutten) są jedną z najstarszych wsi tego regionu. Powstały jako wieś czynszowa na prawie chełmińskim i początkowo nosiła nazwę Gussepilcke, co sugeruje na to, iż była ona pochodzenia pruskiego. Hipotezę tę potwierdzają odkrycia archeologiczne, które wskazują na istnienie w okolicy Gut jakieś pruskiej osady. Spotyka się też inne formy zapisu nazwy tej miejscowości: Guttloffker (1483) i Gutten (1493). Przywilej lokacyjny został wystawiony 11 listopada 1450 r. dla zasadźcy Barka Schmidta (Kowala) przez Wolfganga Sauera, pełniącego urząd prokuratora kętrzyńskiego, za wiedzą i wolą wielkiego mistrza krzyżackiego Ludwiga von Erlichshausena. W momencie powstania wieś liczyła 66 włók (1włóka około 17 ha), z czego 6 włók sołeckich przypadło Bartkowi. Od 1737 r. istniała tu szkoła, do której w 1935 r. uczęszczało127 uczniów i pracowało w niej 3 nauczycieli. W dawnym budynku szkoły mieści się obecnie Pensjonacik „Śniardwy”. Wieś zapewne już w momencie powstania przyjęła kształt ulicówki. Jeden szereg zabudowań ciągnął się wzdłuż Śniardw, a drugi po przeciwległej stronie drogi. Po tej stronie drogi znajdowały się też pola o układzie niwowo-łanowym, a gospodarstwa były o systemie trójpolowym. Taki układ pól przetrwał do XIX wieku, kiedy przeprowadzono tzw. separację gruntów. W 1867 r. wieś liczyła 665 mieszkańców, w 1925 r. – 770 mieszkańców, a w 1939 r. już 1027 mieszkańców (wraz z przysiółkiem Gaudynki, powstałym w 1934 r. w następstwie likwidacji wsi Szwejkowo na skutek rozbudowy poligonu orzyskiego). Obecnie wieś liczy około 260 mieszkańców.
Między Nowymi Gutami a Kwikiem ongiś znajdowało się największe na Mazurach głazowisko, o łącznej objętości 12 tys. m3. Większość głazów narzutowych (eratyków) i kamieni wykorzystano do budowy domów i dróg. Zachowały się nieliczne. Dwa głazy narzutowe (900 cm i 800 cm obwodu), znajdujące się między Nowymi Gutami a Gaudynkami, chronione są jako pomniki przyrody.

• Przystanek PKS z połączeniami: Pisz. Orzysz, Giżycko.
Baza noclegowa: Pole namiotowe „U Faryja”, tel. 0501 512 004, obiekt sezonowy, możliwość noclegu w domkach campingowych 4-osobowych, pawilon z natryskami i WC, tawerna z gorącymi posiłkami i napojami, parking, lekcje surfingu, boisko do piłki siatkowej i nożnej. Gospodarstwo agroturystyczne – Anna Borkowska, Nowe Guty 11, tel. 423 86 67, obiekt całoroczny, 12 miejsc noclegowych w pokojach 2- i 3-osobowych, z dwiema wspólnymi łazienkami i WC, teren ogrodzony z miejscem na samochody, ognisko i grill. Pensjonacik „Śniardwy”, Nowe Guty 12, tel. 423 80 38, obiekt całoroczny, 8 pokoi 2- i 3 –osobowych z łazienkami i WC, ślizgi lodowe, możliwość całodziennego wyżywienia, teren ogrodzony, z miejscem na ognisko, grill i samochody, pomost i łączka do plażowania, obiekt polecany do miłośników bojerów surfingu.
Baza gastronomiczna: Bar „Pod żaglami”, Nowe Guty 36.

A16 - Zabagnione nabrzeże jeziora Śniardwy koło wsi Nowe Guty – 75,8 km
Interesującym elementem krajobrazu jest aleja starych, ogławianych wierzb białych rosnących przy drodze z Nowych Gut w kierunku Kwiku. Dochodzi ona do wyraźnego, zabagnionego, obniżenia łączącą jezioro Śniardwy z jeziorem Białoławki. W dalekiej przeszłości owe obniżenie było po prostu wąską zatoką Śniardw, w której panowały dogodne warunki dla rozwoju roślinności i tym samym osadzania się torfów niskich. Torf niegdyś stanowił ważne źródło opału dla mieszkańców pobliskiej wsi Nowe Guty. Jest on z resztą wciąż wydobywany sporadycznie w kilku okolicznych miejscach. W XIX w. wspomnianą obniżenie terenu zmeliorowano i przekształcono w ekstensywne użytki zielone. Niski brzeg jeziora położony na przedłużeniu opisywanej niecki porastają rozległe trzcinowiska. Na ich obrzeżu wykształciły już się wąskie pasy młodych olsów, przesłaniające widok na jezioro Śniardwy. W kilku miejscach występują dzikie plaże.

A17 - Klifowe nabrzeże jeziora Śniardwy koło przysiółka Kwik – 76,6 km
Zatrzymujemy się na wzniesieniu wyniesionym na 5 m ponad poziom wody w jeziorze. Roztacza się stąd widok na Śniardwy, częściowo przesłaniany jednak przez rosnące poniżej drzewa i krzewy. Tuż pod nogami obserwować możemy wyraźną krawędź wysokiego brzegu misy jeziornej. Klif ten budują utwory złożone przez lądolód, w których największy udział ma spoista glina zwałowa. Postępujące osuwanie i cofanie się brzegu jest szczególnie intensywne w miejscach nieosłoniętych przez roślinność, gdzie falowanie jeziora uderza bezpośrednio w stromą krawędź. W tym przypadku procesy stokowe zachodzą stosunkowo wolno, ze względu na występowanie wspomnianego już, pas drzew i zarośli, za którym dodatkowo rozpościera się szeroki pas szuwarów. Wokół jeziora obecne są więc trzcinowiska, za którymi w kierunku lądu, wykształcają się mniej lub bardziej zwarte zarośla wierzb szerokolistnych i olszy czarnej. Na ścianie tych zarośli, przylegającej do klifu, wykształciły tzw. zbiorowiska „welonowe”, złożone z naszych rodzimych pnączy wspinających się po krzewach. W skład tych żywych „zasłon” wchodzą najczęściej chmiel zwyczajny i kielisznik zaroślowy, a niekiedy także pasożytnicze kanianki. Wierzchowina wzniesienia dawniej użytkowana rolniczo, jest obecnie kwietnym ugorem. Znaczna jego część zdominowała marchew zwyczajna. Towarzyszą jej bylica piołun, mak polny, koniczyna polna, przelot pospolity, chabry i nostrzyki oraz wiele innych roślin. Podczas naszej podróży z opisywanego punktu widokowego obserwowaliśmy przelatujące czaple siwe, bąka, jastrzębia oraz największego z naszych ptaków drapieżnych – bielika.

STREFOWOŚĆ ROŚLINNOŚCI JEZIOR. Brzeg znajdujący się w zasięgu oddziaływania wód rzeki zwykle jest mniej lub bardziej nachylony, co wpływa na zróżnicowanie uwilgotnienia podłoża w miarę oddalania od lustra wody. Od strony zbiornika znajdują się siedliska silnie uwilgotnione, ku lądowi stają się coraz bardziej suche. W konsekwencji w zbiorowiskach przywodnych udział gatunków związanych z fitocenozami wodnymi od strony zbiornika maleje w stronę lądu, a wzrasta udział roślin siedlisk typowo lądowych. Ze strefą o zmiennej wilgotności związana jest jednak specyficzna grupa zbiorowisk szuwarów właściwych (oczeretowych i trzcinowych), turzycowiskowych, krzewiaste zarośla wierzb szerokolistnych – łozowiska i zbiorowiska leśne – olsy.

A18 - Wypłycone nabrzeże jeziora Śniardwy koło przysiółka Kwik – 77,4 km
Wschodnie nabrzeża jeziora Śniardwy od strony podmywanej najintensywniej przez fale (na Mazurach jak i prawie w całej Polsce dominują wiatry zachodnie) tworzą klify dochodzące na południu od przysiółka Kwik do 10 m. W opisywanym miejscu brzeg jest stosunkowo łagodnie nachylony i użytkowany sporadycznie jako dzikie biwakowisko z plażą. Piaszczysto-kamienista plaża jest bardzo wypłycona i w odległości 100 m od brzegu posiada dopiero 2 m głębokości. Brzeg jest prawie pozbawiony roślinności, gdyż aktywne procesy podmywania brzegu i przemieszczania przez fale piasku, żwiru i kamieni, czasem dochodzących do 2 m (jeden z takich leży 100 m na południe od plaży) uniemożliwiają jej rozwój. Wykształcają się tu lokalne skupiska trzciny pospolitej i oczeretu zwyczajnego, a na wyżej położonych piaszczystych brzegach, mozgi trzcinowatej. Nad plażą góruje pomnikowych rozmiarów wierzba biała, nieco z boku widać rozpadające się niezamieszkałe od kilku lat budynki, zapuszczone sady, pozostałości po dawnym PGR. Do 1945 r. znajdował się tu niewielki majątek o nazwie Kalthof. Rozpadający się budynek nad samym brzegiem to pozostałość po dawnym dworze ówczesnych właścicieli. Z wysokiego rozciąga się piękny widok na wschodnią część akwenu Śniardw. Przy odrobinie szczęścia można stąd podziwiać kormorany, perkozy, bieliki i czaple siwe.

JEZIORO ŚNIARDWY, zwane niedgyś Szniardewno (niem. Spirding See), jest największym jeziorem w Polsce o powierzchni 11487,5 ha (wraz z zatokami: Seksty, Kaczerajno i Warnołty). Jezioro leży na obszarze czterech gmin, z czego około 2/3 w gminie Pisz. Rozciągłość równoleżnikowa jeziora wynosi 17 km, zaś południkowa 12 km. Jest to stosunkowo płytkie jezioro, o charakterze wytopiskowo-morenowym, którego dno na płyciznach w rejonie wysp: Czarci Ostrów, Pajęcza i Szeroki Ostrów - jest usiane licznymi głazami i kamieniami. Głazy na jeziorze są nie oznakowane, a jedynie tor wodny do Mikołajek. Czarci Ostrów, wznoszący się do 11 m ponad lustro wody, był miejscem kultowym i grzebalnym pruskiego plemienia Galindów. W latach 1785 - 1786 wybudowano na wyspie Fort Lyck, którego strzegło 69 żołnierzy. W 1894 r. obiekt został rozebrany i obecnie pozostały po nim nikłe ślady. Wyspa Pajęcza jest bagnista i trudno dostępna dla żeglarzy. Szeroki Ostrów o powierzchni około 100 ha, jest największą wyspą na jeziorze Śniardwy i największą śródlądową w Polsce. Ma urozmaiconą rzeźbę, brzegi północno-zachodnie strome, miejscami z aktywnym klifem jeziornym. Jest użytkowana rolniczo. Do 1945 r. na wyspie istniała niewielka osada o tej samej nazwie, składająca się z sześciu zagród, licząca przeszło trzydziestu mieszkańców. Jeszcze dziś w kępach zadrzewień można oszukać fundamenty dawnych chałup. Szeroki Ostrów łączy z lądem grobla, wybudowana przez jeńców wojennych w latach 1941-1944. Z północno-zachodniego krańca wyspy roztacza się piękny widok na Śniardwy. Prawie połowa brzegów jeziora Śniardwy jest niska i podmokła. Prawie wzdłuż całej linii brzegowej występuje pas trzciny, miejscami dochodzący do 200 m szerokości. Rozległy akwen Śniardw ma ogromne znaczenie jako ostoja i lęgowisko licznych gatunków ptactwa. Jezioro Śniardwy leży w granicach Mazurskiego Parku Krajobrazowego. W typologii rybackiej jezioro określane jest jako leszczowe.

Dalej trasa wykracza poza obręb gminy Orzysz, dlatego też została opisana mniej szczegółowo.

77,4 km. Stąd podążamy na południe drogą żużlową, która prowadzi przez pola uprawne, o wyjątkowo
urozmaiconej, pagórkowatej rzeźbie atrakcyjnej wizualnie. Po przebyciu 2,3 km znajdujemy się w centrum wsi Kwik (miejscowi nazywają ją często Krzyk) malowniczo położonej nad jeziorem Białoławki.
79,5km. W centrum wsi skręcamy w prawo. Jedziemy dalej przez wieś w kierunku zachodnim. Za wsią droga żużlowa biegnie wzdłuż północnego brzegu jeziora Białoławki i skrajem niewielkiego lasu. Następnie trasa prowadzi przez tereny torfowiska. Dojeżdżamy do mostu na kanale Wyszka, który kiedyś był naturalnym ciekiem wodnym łączącym jeziora Śniardwy z Białoławki.
81,8 km. Obok mostu znajduje się strażnica wodna Kwik. Na Wyszce znajduje się jaz ze względu na różnicę poziomu wód w pobliskich jeziorach. Za mostem podążamy dalej na południe drogą przez łąki. Następnie trasa prowadzi przez niewielki las, który kończy się tuż przed Zdorami. We wsi na najbliższym rozwidleniu skręcamy w lewo. Drogą brukowaną jedziemy przez wieś w stronę szkoły.
84,5 km. Koło szkoły drogą gruntową w prawo możemy dotrzeć na Szeroki Ostrów Nasza trasa biegnie dalej przez wieś. Po przebyciu 200 m z lewej strony odchodzi droga gruntowa do Kociołka Szlacheckiego. Mijamy przystanek PKS i wyjeżdżamy ze Zdor. Po prawej stronie widać jezioro Seksty. Szosa asfaltowa prowadzi częściowo przez las sosnowy. Przed Szczechami Wielkimi droga przecina nasyp dawnej linii kolejowej (Pisz – Orzysz), która po 1945 r. nie została odbudowana.
93,6 km. W Szczechach Wielkich dojeżdżamy do drogi krajowej nr 63 i następnie skręcamy w prawo w kierunku Pisza.
96,0 km. Most na Kanale Jeglińskim. Można zrobić krótki postój (zatrzymujemy się na chodniku), gdyż z mostu widać niemalże cały południowy odcinek kanału wraz z przyległymi łąkami. Następnie przejeżdżamy drogą przez Jeglin i Maldanin.
100,4 km. Trasa kończy się w Piszu na skrzyżowaniu ulic Olsztyńskiej i Orzyskiej.

Informacje zaczerpnięte z "Przewodnika po ścieżkach rowerowych".
Autorstwa: Ryszarda Wojciecha Pawlickiego, Piotra Sikorskiego, Marka Wierzby.
Drukuj | Wyślij znajomym | 2005-06-30 12:52 |

Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

Pamiątki z Orzysza


Fot. Andrzej Stachurski



Fot. Andrzej Stachurski



Fot. Andrzej Stachurski



Fot. Andrzej Stachurski



Fot. Andrzej Stachurski



Fot. Andrzej Stachurski

Najczęściej czytane w dziale: Turystyka (ostatnie 90 dni)

..:::  FOTO GALERIA  :::  VIDEO GALERIA  :::  MAPA SERWISU  :::  ARCHIWUM  :::  KONTAKT Z REDAKCJĄ  :::..
Copyright @ 2004 - 2016 Urząd Miejski w Orzyszu System 4Too      Stronę monitoruje stat24